FAT en SAT voorbereiden voor maritieme en industriële installaties
VH Maritime · gepubliceerd op
Een geslaagde FAT of SAT begint ruim vóór de testdag. Vooraf moeten de scope, de verantwoordelijkheden, meetbare acceptatiecriteria en een actuele set documenten vastliggen. Wie dat goed regelt, test gericht, registreert afwijkingen eenduidig en kan de installatie overzichtelijk overdragen.
In dit artikel leest u wat u vooraf afstemt, welke documenten u verzamelt en hoe u bevindingen en de overdracht vastlegt. Het is een algemene handreiking: de precieze uitvoering en testscope verschillen per project en volgen uit de contractuele afspraken.
FAT en SAT: wat is het verschil?
Een FAT (Factory Acceptance Test) is de afnametest vóór levering, meestal bij de bouwer of in de werkplaats. Een SAT (Site Acceptance Test) is de afnametest na installatie op de plaats van bestemming. In maritieme projecten wordt de afkorting SAT soms ook gebruikt voor Sea Acceptance Test, een test op zee. Dit artikel gaat over de Site Acceptance Test; welke test in uw project bedoeld wordt, bepalen de projectafspraken.
| Aspect | FAT | Site Acceptance Test |
|---|---|---|
| Doel | Aantonen dat de installatie volgens specificatie is gebouwd en functioneert | Aantonen dat de installatie na plaatsing correct werkt in de echte omgeving |
| Locatie | Bij de bouwer of in de werkplaats | Op de plaats van installatie |
| Moment | Vóór transport en levering | Na installatie en aansluiten |
| Vastlegging | FAT-verslag met resultaten en bevindingen | SAT-verslag als basis voor acceptatie en overdracht |
Scope, verantwoordelijkheden en acceptatiecriteria
Spreek vooraf af wat er precies getest wordt. Benoem systemen, functies en interfaces, en benoem ook wat buiten de test valt. Leg vast wie de test uitvoert, wie als getuige aanwezig is en wie namens de opdrachtgever beslist over acceptatie.
Formuleer acceptatiecriteria zo meetbaar mogelijk. "Pomp werkt goed" is niet toetsbaar; "pomp start binnen de afgesproken tijd na startcommando en meldt status correct op de HMI" wel. Hoe concreter de criteria, hoe minder discussie tijdens en na de test.
Actuele documenten verzamelen
Test altijd tegen een bekende, actuele referentie. Denk aan:
- relevante elektrische tekeningen en schema's met revisienummer;
- de geldende software- en configuratieversies van PLC, HMI en eventueel SCADA;
- benodigde lijsten, zoals I/O-lijsten en interconnection lists;
- functionele specificaties en de afgesproken testprocedures.
Niet elk project vraagt precies dezelfde documentenset. Stem af welke documenten nodig zijn en welke versie geldt, en leg dat vast in het testplan.
Checklist: FAT en SAT voorbereiden
| Onderdeel | Vooraf afstemmen | Vastlegging |
|---|---|---|
| Scope | Welke systemen, functies en interfaces worden getest, en wat valt erbuiten? | Testplan met afgebakende scope |
| Documenten | Welke tekeningen, lijsten, specificaties en softwareversies gelden als referentie? | Documentenlijst met revisies |
| Interfaces | Welke koppelingen met andere systemen zijn tijdens de test beschikbaar of worden gesimuleerd? | Overzicht van interfaces en simulaties |
| Testscenario's | Welke stappen, verwachte resultaten en acceptatiecriteria per functie? | Testprocedures met invulbare resultaten |
| Rollen | Wie voert uit, wie is getuige, wie beslist over acceptatie? | Deelnemerslijst met verantwoordelijkheden |
| Versies | Welke software- en configuratieversie wordt getest? | Versienummers in het testverslag |
| Bevindingen | Hoe worden afwijkingen geregistreerd, geprioriteerd en toegewezen? | Bevindingenlijst (punchlist) met eigenaar |
| Overdracht | Wat moet aantoonbaar gereed zijn en wie tekent af? | Ondertekend testverslag en overdrachtsdossier |
Afwijkingen registreren en hertesten
Tijdens elke test komen bevindingen naar boven. Registreer ze direct en eenduidig: wat is waargenomen, bij welke teststap, met welke softwareversie. Geef elk punt een prioriteit en een eigenaar, en spreek af wanneer het wordt opgelost.
Na een correctie volgt een hertest van het betreffende onderdeel, en waar nodig van functies die erdoor beïnvloed kunnen worden. Leg vast welke versie is hertest en met welk resultaat. Zo blijft aantoonbaar wat er is veranderd.
Overdracht: wat hoort erbij?
Sluit de test af met een duidelijke overdracht. Beantwoord daarin ten minste:
- Wat is getest en met welk resultaat?
- Welke punten staan nog open, wie is eigenaar en wat is de termijn?
- Welke documentatie hoort bij de opgeleverde situatie, inclusief bijgewerkte tekeningen en softwareversies?
- Wie geeft akkoord volgens de projectafspraken?
Veelvoorkomende valkuilen
- Onduidelijke acceptatiecriteria: zonder meetbare criteria wordt acceptatie een kwestie van interpretatie.
- Verouderde tekeningen: testen tegen een oude revisie levert bevindingen op die geen echte fout zijn, of mist echte fouten.
- Ongeregistreerde wijzigingen: aanpassingen tijdens de test die niet zijn vastgelegd, maken latere storingsanalyse lastig.
- Onduidelijke rollen: als niet vaststaat wie beslist, blijven punten onnodig lang open.
- Interfaces vergeten: koppelingen met andere systemen worden pas laat getest, terwijl daar vaak de problemen zitten.
Wilt u meer weten over de volledige aanpak? Lees verder over commissioning en inbedrijfstelling of over het aanpassen van besturingen via industriële automatisering.
Veelgestelde vragen
Wie stelt de acceptatiecriteria op?
Dat volgt uit het contract en de projectafspraken. Meestal stellen leverancier en opdrachtgever de criteria samen vast, zodat beide partijen vooraf weten wanneer een onderdeel als geaccepteerd geldt.
Moet elke afwijking vóór oplevering zijn opgelost?
Niet altijd. Soms worden kleine punten als openstaand overgedragen met een afgesproken eigenaar en termijn. Belangrijk is dat dit expliciet wordt vastgelegd en akkoord is volgens de projectafspraken.
Kan een FAT een SAT vervangen?
Doorgaans niet volledig. Een FAT test de installatie vóór levering; een SAT controleert de werking na installatie op locatie, inclusief aansluitingen en interfaces die in de fabriek niet aanwezig waren.
Wat als de documentatie niet actueel is?
Werk die dan eerst bij of leg vast welke versie geldt. Testen tegen verouderde tekeningen of software leidt vaak tot onduidelijke bevindingen en discussie achteraf.
Ondersteuning bij uw FAT of SAT?
Stuur een korte omschrijving van de installatie, de projectfase, de geplande testdata en de beschikbare documentatie. Dan denkt VH Maritime mee over de voorbereiding en uitvoering.